Балаға велосипед тебуді қалай үйрету керек

Велосипед тебу бір дағды сияқты көрінеді, бірақ шын мәнінде ол төрт бөлікке бөлінеді және оларды бір-бірінен тәуелсіз үйретуге болады:

• тепе-теңдікті ұстау — ең бастысы әрі ең қиыны;
• педаль тебу;
• велосипедке отыру;
• велосипедтен түсу.

Төменде оларды меңгеруге ыңғайлы реттілік және әр бөлікке арналған жаттығулар берілген.

Тепе-теңдік

Екі әдіс бар: жүгіртпе велосипед (беговел) және ішінара қолдау. Мен біріншісін таңдаймын.

Жүгіртпе велосипед

Жүгіртпе велосипед — бұл педальсыз велосипед. Фото: Jeremy Miles, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons.

Нағыз жүгіртпе велосипед те, оған айналдырылған кәдімгі велосипед те жарайды: педальдарды алып тастап, ершікті бала жерде тұрып, велосипед аяғының арасында тұратындай және ершікке ыңғайлы отыратындай етіп түсіріңіз.

Неге осы әдісті таңдаймын:

• ол үйретушіден процесс барысында ешқандай күш талап етпейді;
• бала тепе-теңдікті өзіне ыңғайлы жолмен ұстауды өзі үйренеді;
• сапалы қолдау үйретушіден велосипед қозғалысының механикасын терең түсінуді талап етеді — бұл жиі кездесе бермейді, ал онсыз керісінше дұрыс емес қимылға үйретіп қою оңай.

Жаттығулар реті:

1. Жүгіртпе велосипедті беріп, велосипедті аяғының арасында ұстап, әрі-бері жүру.
2. Итеріліп, аздап сырғанап баруды сұрау.
3. Бұдан тәуелсіз — түзу емес, ирелең жүру: тас, таяқ, конус тауып немесе бормен белгі салып, оларды айналып өту, мысалы сегіздік салу.

Тепе-теңдік меңгерілгенінің белгісі — сенімді сырғанау: бала бір аяғымен итеріліп, екіншісін бірден жерге қоймай сырғанайды; жылдамдық азайғанда құламау үшін аяғын қоймай, қайта итеріледі.

Сырғанау сенімді болғаннан кейін оны тағы он минуттай бекіткен жөн. Кейбіреуге көбірек керек, бірақ менің тәжірибемде он минут бәріне жеткен.

Ішінара қолдау

Екінші әдіс: ересек адам баланы құлаудан сақтандырады. Фото: Alextredz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Баланы құлаудан сақтандырады — қолтық астынан өткізілген орамалмен немесе қолмен ұстап, керек жаққа итеріп. Әдіс жұмыс істейді, бірақ ересектің үнемі қатысуын және сол механиканы түсінуді талап етеді: дұрыс емес жаққа итерсеңіз, қате қимылды бекітіп алу оңай.

Педаль тебу

Сырғанау бекітілгенде педальдарды орнатамыз. Ершікті әзірге көтермейміз — ерте.

Егер балада үш дөңгелекті велосипедте педаль тебу тәжірибесі болса, ол бірден дерлік жүріп кетеді. Тәжірибе болмаса, меңгеруге тағы он минуттай кетеді, бірақ әдетте бұл бірнеше минут қана.

Дұрыс педаль тебу тақырыбы сарқылмайды, бірақ бастаушы үшін бұл дағдының ең қарапайым бөлігі.

Отыру, түсу және ершік биіктігі

Жүріп кетті деген — оқудың соңы емес. Балаға да, ересекке де ершікті жұмыс биіктігіне көтеру керек: велосипедте тік отырып, аяқты жазғанда өкшемен төменгі күйдегі педальға жетеміз. Біртіндеп, бірнеше кезеңмен көтеру керек.

Мұндай ершікпен отырған күйде жерге жету мүмкін емес — сондықтан алдымен екі жаттығу.

«Бүркіт» — қай жаққа түсетінін түсіну

Бала келе жатып аяқтарын екі жаққа жаяды (осы кезде ершікті сәл көтеруге болады). Жылдамдық азайғанда велосипед бір жаққа қисая бастайды — осылайша бала қай жаққа құлап бара жатқанын, демек қай жаққа түсу керектігін сезінуді үйренеді. Әдетте бұған он минут жетеді.

«Самокат» — отыруды үйрену

Бала бір аяғымен педальға тұрып, екіншісімен итеріліп, самокаттағыдай сырғанайды.

Дәл осы жаттығу түсуге де көмектеседі, өйткені велосипедтен шын мәнінде солай түсеміз: педальға тұрып, ершіктен көтерілеміз, жамбасты алға — ершіктің алдына — жылжытамыз және екінші аяқты жерге түсіреміз. Отыру да дәл сол реттің кері қайталануы: педальға тұрып, ершікке отырамыз.

Ерекше жағдайлар — экстремалды пәндер, дроппері бар велосипедтер және ершігі тым төмен түсірілген жол велосипедіндегі мүлдем жаңадан бастаушылар.

Толық цикл

Төрт бөлік те жиналғанда, жүріс былай көрінеді — балада да, ересекте де:

1. Самокат — педальға тұрып, екпін алдық.
2. Отыру — ершікке отырдық.
3. Тепе-теңдік — құлап бара жатқан жаққа бұрып, тепе-теңдікті ұстаймыз. Бәлкім, координациядағы ең қиын элемент.
4. Педаль тебу — педальды тебеміз.
5. Тоқтау — қай жаққа құлап бара жатқанымызды сезініп, сол жаққа кері самокат жасаймыз.

Жүру циклі аяқталды.